جنگ اقتصادی و ضرورت مؤاسات اجتماعی
خرداد ۹, ۱۴۰۵
بر پایه آموزههای وحیانی، مسلمانان مأمور به اطاعت از خدا و رسول و اولیالامر هستند. یکی از پیامدهای اطاعت نکردن از خدا و رسول، ابطال اعمال است (محمد / ۳۳)؛ زیرا عدم اطاعت و گردنفرازی در برابر ولیّ امر که ریشه در کفر دارد (آل عمران / ۳۲)، سرانجامی جز عذاب جهنم ندارد (احزاب / ۶۶).
از دیگر پیامدهای اطاعت نکردن از دستور خدا و رسول در امر جهاد، گرفتار شدن جامعه به سنت استبدال است. از ویژگیهای سنن الهی این است که منحصر به مقطع زمانی خاصی نیست. برای نمونه، سنت نصرت الهی (محمد / ۷) در هر برههای که از سوی امت اسلامی محقق شود، نصرت الهی نیز تحقق مییابد؛ چه معصوم(ع) حاضر باشد و چه در پرده غیبت به سر برد.
بنابراین در زمان غیبت کبری، اگر کشور اسلامی مورد هجوم دشمن قرار گیرد و ولیّ فقیه امر به جهاد دفاعی نماید، لبیک به ندای ولایت فقیه به عنوان نائب عام امام زمان(ع) ـ که به مثابه لبیک به امر معصوم(ع) است ـ تحقق سنت نصرت الهی را مسجل میسازد. در مقابل، سستی در اطاعت از ولیّ امر، علاوه بر حرمت، تبعات یادشده از جمله گرفتار شدن به سنت استبدال الهی را در پی دارد.
ازاینرو خدای متعال برای نجات جامعه و هدایت آن به سوی سعادت ابدی از سستی در امر جهاد نهی میفرماید:
﴿وَلا تَهِنُوا وَلا تَحْزَنُوا﴾ (آل عمران / ۱۳۹)
سستى مکنید و غمگین مشوید.
اما جهاد علاوه بر ساحت نظامی، ساحتهای دیگری نیز دارد. یکی از نقشههای دشمن برای شکستن مقاومت مسلمانان، جنگ اقتصادی است. در دورانی که ترامپها همزمان با جنایت جنگ نظامی، جنگ اقتصادی نیز به راه انداختهاند، جامعه اسلامی ـ اعم از دولتمردان، مسئولان و مردم ـ موظف به طراحی تک و پاتکهای متناسب با میدان اقتصادی هستند و همگان مأموریتی ویژه در زمینه انفاق، همیاری و همدلی مییابند. سستی در این امر آسیبهای جدی به جامعه اسلامی وارد میسازد. در این میان، بخلورزی کسانی که تصمیماتشان توسعهدهنده روزی خانوادههاست، زیان بیشتری به همراه دارد.
ریشه چنین نابهنجاری، بینش نادرست نسبت به خداست؛ همان خدایی که غنیّ مطلق است و ماسویالله همه فقیر اویند. پس خدا از سستی جامعه در امر انفاق زیانی نمیبیند و این جامعه است که با بخلورزی به خود زیان میرساند:
﴿هَأَنتُم هَؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَمِنکُم مَّن یَبْخَلُ وَمَن یَبْخَلْ فَإِنَّمَا یَبْخَلُ عَن نَّفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِیُّ وَأَنتُمُ الْفُقَرَاءُ﴾ (محمد / ۳۸)
شما همان [مردمى] هستید که براى انفاق در راه خدا فرا خوانده شدهاید پس برخى از شما بُخل مىورزند و هر کس بُخل ورزد تنها به زیان خود بُخل ورزیده و [گرنه] خدا بىنیاز است و شما نیازمندید.
و اگر از دستورات خدا و رسول ـ که ولیّ امر شما در همه عرصهها، نظیر امر جهاد نظامی و اقتصادی، بیانگر آن است ـ سر باز زنید، سنت استبدال اجرا خواهد شد:
﴿وَإِن تَتَوَلَّوا یَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَیْرَکُمْ﴾ (محمد / ۳۸)
و اگر روى برتابید [خدا] جاى شما را به مردمى غیر از شما خواهد داد.
خدایی که خالق زمان و مکان است و در قید زمان و مکان نیست، بهراحتی میتواند امتی را به سبب عدم اطاعت ـ که جلوهای از کفران نعمت ولایت است ـ از زمره یاوران دین خارج کند و امت دیگری را جانشین آنان سازد. در این میان، آنکه زیان میبیند جامعهای است که به دلیل حبّ مقام و مال و مانند آن، در لبیک به ولیّ خدا سستی ورزیده و دچار بخل شده و به حکم ﴿وَمَن یَبْخَلْ فَإِنَّمَا یَبْخَلُ عَن نَّفْسِهِ﴾ به عاقبت و سعادت خویش زیان رسانده است. وگرنه برای خدای قادر متعال ـ که وعده داده است: ﴿وَنُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّهً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ﴾ (قصص / ۵) ـ جایگزین کردن اقوام و ملیتهای دیگر برای یاری دینش دشوار نیست.
چنانکه امام رضا(ع) فرمودند:
«وَلا تَسْتَبْدِلْ بِنَا غَیْرَنَا فَإِنَّ اسْتِبْدَالَکَ بِنَا غَیْرَنَا عَلَیْکَ یَسِیرٌ وَهُوَ عَلَیْنَا کَثِیرٌ»
و ما را به غیر ما مبدل مگردان که البته این تبدیل ما به غیر بر تو آسان است اما براى ما بسیار (گران) است.
تاریخ نیز نشان داده است که خدا چنین خواهد کرد؛ همانگونه که جامعه عرب آن زمان قدر نعمت رسولالله(ص) و امیرالمؤمنین علی(ع) و دیگر ائمه(ع) را ندانستند و این نعمت از آنان سلب شد و علمداری دین به دست قومی افتاد که پیامبر(ص) وعده آن را داده بود؛ آنگاه که دست بر شانه سلمان فارسی نهاد و فرمود:
«هذا وَقَوْمُهُ، وَالَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَوْ کَانَ الإِیمَانُ مُنُوطًا بِالثُّرَیَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ فَارِس» (الدر المنثور، ج ۶، ص ۶۷)
منظور، این مرد و قوم او هستند. قسم به خداى متعال! اگر ایمان منوط به رفتن و رسیدن به ثریا باشد، مردانى از فارس به آن خواهند رسید.
بسی مایه مباهات و افتخار است که آن قوم وعده دادهشده، همین جامعه موجود ایران اسلامی باشد ـ و البته شواهد فراوانی بر این مدعا وجود دارد که در جای خود باید بدان پرداخت ـ اما این امر به معنای تعطیلی سنت استبدال برای جامعه کنونی نیست.
پس آحاد جامعه اسلامی، اگر بخواهند دچار سنت استبدال نشوند و از زمره یاوران دین خارج نگردند، موظفند در اطاعت از امر ولایت استمرار داشته باشند و در هیچ پست و مقام و جایگاه اجتماعی نسبت به برخورداری جامعه اسلامی از نعمتهای الهی ـ بهویژه در بحبوحه جنگ اقتصادی ـ بخل نورزند تا زمینهساز فتح قلهای باشند که به فرموده شهید آیتالله سید علی خامنهای(قدس سره)، به آن نزدیکیم. در چنین جامعهای میتوان به بسترسازی ظهور و نیل به تمدن نوین اسلامی ـ که از منویات رهبر شهید و مقام معظم رهبری است ـ امید داشت و دشمن را ناامید کرد.