برگزاری کرسی آزاداندیشی با حضور مدیر پژوهشی گروه اخلاق اسلامی دانشگاه معارف اسلامی

برگزاری کرسی آزاداندیشی با حضور مدیر پژوهشی گروه اخلاق اسلامی دانشگاه معارف اسلامی

اردیبهشت ۱۰, ۱۳۹۸

به گزارش روابط عمومی دانشگاه معارف  اسلامی ؛ هشتمین کرسی از مجموعه کرسی های آزاداندیشی سبک زندگی اسلامی با عنوان « زیست و اخلاق همسایگی به منزله عامل سبک ساز زندگی » با حضور محققان و علاقه‌مندان برگزار شد.

دکتر محمدجواد فلاح مدیر گروه پژوهشی و عضو هیئت علمی گروه اخلاق اسلامی دانشگاه معارف اسلامی و نویسنده کتاب “همسایگی به سبک آفتاب” ارائه بحث در این نشست را برعهده داشتند و حجت‌الاسلام دکتر مسلم گریوانی پژوهشگر اخلاق و عرفان و عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم وحیانی معارج به نقادی بحث ایشان پرداختند.

دکتر فلاح در این نشست با بیان این که این گونه نشست‌ها می‌‌تواند به بهبود شرایط فرهنگی اجتماعی جامعه ما کند، اظهار داشت: زمان پرداختن به موضوعات کلان تمام شده و باید دغدغه مسائل را داشته باشیم و در این بین مسأله همسایگی و سبک‌زندگی مباحث زیادی را در پی دارد و به همین جهت برای رسیدن به راه حل باید مسأله را خوب طراحی کنیم.

وی با بیان این که این بحث برگرفته شده از کتاب من با عنوان «زندگی به سبک آفتاب» است، افزود: اگر این بحث خوب طراحی شود نتیجه خوبی خواهد داشت، مشکلی که زمینه ورود ما را به این ایده فراهم کرد این بود که چگونه می‌‌توانیم سبک‌زندگی اسلامی را رقم بزنیم با توجه به بسترهایی که در معارف اسلامی وجود دارد؟ به همین جهت به این نتیجه رسیدیم که باید با مدل عینی مثل زیست همسایگی به سبک زندگی برسیم.

دکتر فلاح با اشاره به این که امروز زیست همسایگی یک زندگی حداقلی در واحدهای اجتماعی محدود است، گفت: این که همسایگی چه تعریفی دارد قصه جداگانه‌ای است، ولی بحث این است که آیا می‌‌توانیم در این نوع از زیست اجتماعی محدود راهبردی پیدا کرده و به سمت سبک‌سازی برویم؟ اتفاقا نقطه آسیب ما همین جا است.

وی عنوان کرد: آن چیزی که ما امروز می‌‌بینیم این است که از داستان زندگی همسایگی غفلت کرده‌ایم، هر فردی اولین تجربه اجتماعی‌اش در خانواده صورت می‌‌گیرد که زمینه‌ها و فضای خودش را دارد و دقیقا می‌‌بینیم بدون توجه به حلقه مفقود بین خانواده و اجتماع یعنی زیست همسایگی، افراد از زیست خانوادگی به زیست شهروندی متصل می‌شوند.

عضو هیأت علمی دانشگاه معارف اسلامی با اشاره به این که عدم انگیزه کافی برای ورود به اخلاق اجتماعی و اقسام فضایل اخلاقی نتیجه عدم توجه به همین بحث است، گفت: آسیب ما این جا است که ما از گذر خانواده به اجتماع یک حلقه مفقوده به نام زیست همسایگی داریم که برای آن کاری انجام نداده‌ایم و یک الگوی مشخص و برنامه ریزی مدون و کار فرهنگی جدی برای آن چه در حوزه رسانه و چه مراکز فرهنگی که عهده دار این کار هستند، صورت نگرفته است.

وی ابراز داشت: بحث این است که آیا می‌‌توانیم از تعالیم اهل بیت(ع) و معارف اسلامی به الگویی برسیم که بتوانیم این ماجرا را تسهیل کنیم؟ بیشترین مسأله در این بحث این است که ما نتوانستیم محرک‌های قوی برای ورود به زیست همسایگی ایجاد کنیم به همین جهت بنده یک مؤلفه سه وجهی طراحی کرده ام که می‌تواند در سبک، منش و زندگی ما در اجتماع تأثیر گذار هستند.

پژوهشگر اخلاق و سبک زندگی اسلامی در ادامه تصریح کرد: مسأله این است که چگونه می‌توانیم این محمل اخلاقی جدی و اثر بخش در زندگی اجتماعی را چطور احیا کرده و از آن پلی برای عبور از زندگی خانوادگی سامان یافته به زندگی اجتماعی بسازیم و این الزامات و آموزه هایی دارد و باید جامعه فرهنگی، سازمان‌ها و مؤسسات را فعال کنیم.

وی خاطرنشان کرد: فراموش کردن زیست همسایگی یک مسأله است که باید احیاء شود، مسأله دوم چگونگی این گذر و انتقال است که در این قصه مدل سه وجهی را استخراج کردم که بخشی از آن به مؤلفه الگو برمی گردد؛ وقتی ما با معارف اسلامی در بحث همسایگی مواجه می‌شویم اصرار معصومین(ع) ابتدا یک نقش الگو بخشی دارد یعنی تلاش می‌کند الگوی صحیحی از زندگی به همسایه‌ها ارائه دهد.

دکتر فلاح با اشاره به این که مسأله بعدی در مدل سه وجهی مسأله حقوق همسایه است، گفت: آن چیزی که در معارف اسلامی منعکس شده این بوده که نوع برخورد با همسایه در قالب حقوق مطرح شده که از آن به عنوان رفتار ارتباطی حق محور یاد می‌کنیم و همه می‌دانیم هرجا حقی باشد تکلیفی هم هست.

وی عنوان کرد: نکته سوم که برای عبور از این ماجرا و زمینه سازی برای سبک سازی از طریق زیست و اخلاق همسایگی در کلام اهل بیت(ع) می‌بینیم توجه به انگیزه‌ها و محرک‌های اخلاقی است؛ مثل این که خوش همسایگی موجب افزایش رزق یا طول عمر می‌شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه معارف اسلامی با اشاره به این که ظرفیت عظیمی از کلام اهل بیت(ع) به سمت این محرک‌های اخلاقی رفته است، تصریح کرد: ما در شرایط کنونی باید برای این قصه همسایگی چاره ای بیاندیشیم، چراکه در زندگی آپارتمان‌نشینی دو واحد رو به روی هم از هم هیچ خبری ندارند و تلاش اهل بیت(ع) بر این است که ما نسبت به همسایه نگاه جدیدتری داشته باشیم.

در ادامه این نشست حجت الاسلام دکتر مسلم گریوانی پژوهشگر اخلاق و عرفان و عضو هیأت علمی پژوهشگاه معارج به نقد مطالب ارائه شده پرداخت و اظهار داشت: در مقدمه از باید از این مؤسسه بابت برگزاری نشست‌های هم‌اندیشی این چنینی تشکر کنیم تا کمک کنیم یک پژوهش مسیر خودش را پیدا کند یا کیفیت یک پژوهشی که صورت گرفته بالاتر برود.

وی افزود: راجع به موضوعی که پژوهشگر بزرگوار آقای دکتر فلاح در کتاب «همسایگی به سبک آفتاب» مطرح کردند باید گفت خود مسأله محوری که ایشان به نیکی و زیبایی تبیین کردند جای تحسین دارد، چراکه دوره کنونی ما دوره کارآمدی دین و گره‌گشایی آن از مشکلات است به همین جهت امروز دیگر جای بحث‌های انتزاعی نیست.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم وحیانی معارج تصریح کرد: عصر ما اثبات کارآمدی دین است نه عصر اثبات دین و این رویکرد در این مؤسسه سبک زندگی به خوبی دیده می‌شود که باید به آن کمک کرد؛ موضوع همسایگی نیز دقیقا در همین راستا است.

وی با اشاره به این که ما باید پژوهش‌ها را با دو رویکرد و محور بررسی کنیم، گفت: با ملاحظه این دو رویکرد یک پژوهش اثر بخش و گره گشا می‌شود؛ مشخصا در موضوع همسایه داری دو مسأله احساس می‌کنم خلأ آن در کتاب محسوس است، یکی مسأله همسایگی مدرن است که خودش به تبع زندگی مدرن، شهرنشینی مدرن و خانه‌سازی مدرن پدید آمده است.

حجت الاسلام گریوانی بیان داشت: ما نمی توانیم همسایگی را با توجه به اخلاق و معارف اسلامی و حقوق خودمان بررسی کنیم و از کنار پدیده هایی مثل مدرنیسیم به راحتی بگذریم؛ انسان سنتی دنبال تکلیف است و انسان مدرن دنبال حق است و به تبع همسایه مدرن به دنبال تکلیف مداری نیست بلکه تنها می‌خواهد دیگران حقوق او را رعایت کنند.

پژوهشگر اخلاق و عرفان با اشاره به برخی از معضلات زندگی مدرن تصریح کرد: یکی از آنها طلاق است که همیشه فکر می‌کنیم که این بحث به دلیل دعوای زن و شوهر و مشکل این دو با هم است در حالی که خیلی از اوقات این مسأله ناشی از زندگی‌های مدرنی است که بر خانواده‌ها تحمیل شده است.

وی تأکید کرد: ما باید باب پژوهش پدیده همسایگی مدرن را باز نموده و آسیب‌شناسی کنیم و آن وقت بگوییم که معارف اسلامی در مورد همسایه داری چه می‌گوید؟ نکته دوم این کتاب آن است که اگر پژوهش به لحاظ آسیب‌ها و آماری که در جامعه هست صورت بگیرد، جای خود را در بین مردم باز کرده و با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند ولی در غیر این صورت فراموش می‌شود.

پژوهشگر اخلاق و عرفان اسلامی در ادامه با تأکید بر این که بحث الگویی که شما فرمودید در کتاب منعکس نشده است، گفت: اگر این الگوی معرفتی که هم بیان کردید در کتاب می‌آمد خیلی مباحث بهتر می‌شد.

دکتر فلاح در بخش دوم سخنان خود یادآور شد: ما در کتاب یاد شده در این مؤسسه بحث همسایگی مدرن و همین طور آپارتمان‌نشینی را از هم جدا کردیم ولی این زمینه نشد که بخش دوم بیشتر مورد مطالعه و پژوهش قرار بگیرد و در کتاب خواستیم مدلی از زندگی همسایگی با منویات اهل بیت(ع) را نشان بدهیم.

حجت الاسلام گریوانی تصریح کرد: ولی این که چطور می‌توانیم از این فضای اخلاقی وارد یک زندگی مدرن شوم که به من تحمیل شده است حرف درستی است که گفتیم باید در بحث زندگی آپارتمان‌نشینی به صورت جداگانه مورد مطالعه و پژوهش قرار بگیرد که اتفاقا در این زمینه هم کارهایی صورت گرفته و بنده هم در این زمینه پژوهش‌های زیادی را رصد کرده‌ام.

وی با بیان این که بحث تعارض بین زندگی شهرنشینی مدرن با زیست همسایگی بحثی درست است، گفت: ولی ما در این پژوهش در حقیقت به دنبال این هستیم که سبک زندگی امروز ما متأثر از حلقه مفقوده زیست همسایگی است و این فراموشی باعث شده که فرزندان ما بدون این که دوره کارورزی را در تعامل با همسایه آموخته باشند وارد اجتماع بشوند.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه معارج خاطرنشان کرد: ما باید وارد این ماجرا شویم که ایجاد انگیزه کنیم به یک همزیستی اخلاقی و معاشرت با همسایگان تا این وظیفه گرایی و رعایت حقوق همسایگان در آن الگوی سه وجهی بتواند زمینه را برای جامعه پذیری خود و فرزندانمان نشان بدهد.

گفتنی است، در پایان این کرسی پرسش و پاسخ بین حاضران و اساتید ارائه کننده بحث برپا شد.

منبع خبر: معاونت پژوهشی